(xin click vo đy >>> thm hnh)

Thnh Tử Đạo

Giuse Phạm Trọng Tả

Sinh năm 1800, tại Quần Cống, Nam Định Cai Tổng, bị xử giảo ngy 13-01-1859, tại Nam Định dười đời Vua Tự Đức; phong Chn Phước ngy 29-4-1951 do Đức Pi XII, knh ngy 13-01.

Thnh Tử Đạo

Luca Phạm Trọng Thn

Sinh năm 1819, tại Quần Cống, Nam Định, Cai Tổng, bị xử giảo ngy 13-01-1859, tại Nam Định dưới đời Vua Tự Đức; phong Chn Phước ngy 29-4-1951 do Đức Pi XII, knh ngy 13-01.

Thnh Tử Đạo

An L Thị Thnh

Sinh năm 1781, tại Bi Đền, Thanh Ha, Gio dn, chết rũ t ngy 12-7-1841, tại Nam Định dưới đời Vua Thiệu Trị; phong Chn Phước ngy 11-4-1909 do Đức Pi X, knh ngy 12-7.

Thnh Tử Đạo

Đaminh Phạm Trọng Khảm

Sinh tại Quần Cống, Nam Định, Quan n, Dng 3 Đa Minh, bị xử giảo ngy 13-01-1859, tại Nam Định dưới đời Vua Tự Đức; phong Chn Phước ngy 29-4-1951 do Đức Pi XII, knh ngy 13-01.

Thnh Tử Đạo

Đaminh Vũ Đnh Tước

Sinh năm 1775, tại Trung Lao, Bi Chu, Linh Mục, Dng 3 Đa Minh, bị tra tấn đến chết ngy 02-4-1839, tại Nam Định dưới đời Vua Minh Mạng; phong Chn Phước ngy 27-5-1900 do Đức L XIII, knh ngy 02-4.

(Tư liệu trch từ Nin Lịch Phụng Vụ Cng Gio/ LĐCGVN tại Hoa Kỳ)

A SHORT HISTORY OF THE VIETNAMESE MARTYRS

By Thanh Do & Fr. Tuan Nguyen

The religious atmosphere of Vietnam has been characterized by different beliefs during its long history. Vietnam has 6 main religions including Confucianism, Taoism, Buddhism, Christianity, Caodaism and Ancestor Workship.

 

About 80% of the Vietnamese population are followers of the Ancestor Worship, which originated from Confucianism. This stems from the belief that when a person dies, his physical body disappears from sight, but his soul still remains to look after his family.

 

Before Confucianism was introduced to Vietnam (from China) from 939 to 1407, Buddhism was the main religion practiced throughout the 2nd century. Buddhism was in vogue in the middle ages when Emperors and Manderins were all Buddhists. Since then Confucianism and Buddhism have become mixed in peoples lives. This is the reason why villagers have ancestors altars in almost every home, while the village has a Pagoda used for prayer to Buddha. Monks who live in the pagoda also pray to their ancestors.

 

In comparision with the other religions, Catholicism was introduced relatively recently. The first Missionaries arrived in Vietnam in the 14th century beginning with Inigo (Ignatius) in 1533. He was a European friar on his way to China ; but in fact, it was not until the 16th century that Catholic Missionaries from France, Spain and Portugal, began preaching Gospel to the Vietnamese people.

 

Because of the confusion caused by the relationship of Ancestor Workship with Buddhism and other kinds of superstitious rites, the Catholic Missionaries forbade Vietnamese Catholics from worshiping their ancestors. The Confucianist Monarch feared that Catholicism would undermine the traditional social order. This resulted in sporadic persecution up until 1698, when the first major persecution erupted, forbidding the teaching of Christianity. Others followed (notably 1712,1723, and 1750) during which at least 100,000 Catholics were martyred. A tempory peace took effect when the Holy See envoy arranged a treaty in 1787 between France and Nguyen Anh, a pretender to the Vietnamese throne. Nguyen Anh was given French military aid to become Emperor Gialong in 1802. But Emperor Gialongs successors, Minh Mang and Tu Duc, increased the ferocity of the persecutions. King Minh Mang banished all foreign missionaries and required Catholics to apostatize by trampling a crucifix underfoot. Catholics were marked on their faces the words false religion; husbands were separated from their wives, and children from their parents. At the present time following The Second Vatican General Council (1962-1965), the Vietnamese Catholics had been allowed to honor their ancestors or national heroes on the condition that they understood that this did not constitute the act of workshiping God but only the act of honoring the deceased.

 

During the 18th and 19th centuries, between 130,000 to 300,000 Catholics were killed for their faith. In the five years between 1857 and 1862, it is estimated that more than 5,000 faithful were martyred. In addition, 215 native priests and nuns, and about 40,000 Catholics were dispossessed and exiled from their homes and villages. Although most of the records of those who were martyred had been destroyed, a total of 117 men and women were canonized by Pope John Paul II on June 19,1988. A few years later, Saint Phu Yen was also canonized by Pope John Paul II. Of the 117 Martyrs,96 were Vietnamese, 11 were Spaniards from the Dominican Order, and 10 French from the Paris Society for Foreign Missions ( Missions Etrangre de Paris) (MEP). Among them were 8 bishops, 50 priests, 1 seminarian, and 58 lay people. A total of 76 of them were beheaded, 21 were suffocated, 9 died from being tortured, 6 were burnt alive, and 5 were mutilated. These martyrs were beatified on four separate occasions: 64 in 1900 by Pope Leo XIII; 8 in 1906 by Pope Pius X; 20 in 1909 also by Pope Pius X; and 25 in 1951 by Pope Pius XII.

 

After our parish had built a new church, we in the Vietnamese community wish to reserve a place to honor our Vietnamese Martyrs. We have some of their relics and five of them were chosen and are placed in the reliquary near the Vietnamese Martyrs Stained Glass Window, which is on the right side of the main entrance of the Eucharistic Chapel. Since Saint Saint Andrew Dung Lacs name is first on the list of all the Vietnamese Martyrs, his picture is prominently shown on the Stained Glass Window. Unfortunately, we could not obtain his relic, but a brief biography about him and each of the five Martyrs in the reliquary is described below:

 

Saint Andrew Lac Dung Tran (aka Dung Lac) was born in 1795 into a non-Catholic family at Bac Ninh, North Vietnam. Because his parents were too poor to send him to school, he became a spiritual son of a lay catechist so that he might benefit from the education generally denied the poor. He was later sent to the Seminary Vinh Tri, where he was baptized. Right from the first moment, Andrew Dung Lac made progress in his studies. He quickly rose to the top of his class and continued to receive high marks in all subjects. This was not simply because he was smart, but because he worked extremely hard and came to have a great love for his lessons. He had in him a desire to become a priest in order to serve God and his people, and especially to take care of the poor. He studied Chinese and Latin. He served as a catechist for 10 years, and then was ordained to the priesthood on March 15, 1823. He was a pastor in several parishes until his arrest. Because of the persecution under King Minh Mangs dynasty, he changed his name from Dung to Lac in order to disguise his identity and took residence at another location to continue his ministry. On November 10, 1839, he was arrested after he finished his Mass, and was taken to a prison in Hanoi where he was tortured severely. On December 21,1839, pegan soldiers brought him to Cau Giay Execution Ground, near Hanoi and beheaded him. Father Andrew Dung Lac was beatified by Pope Leo XIII on May 27,1900, and canonized by Pope John Paul II on June 19,1988.

 

 

1.      Saint Dominic Tuoc Dinh Vu was born in 1775 at Trung Lao, Nam Dinh, North Vietnam. During his childhood, Dominic Tuoc loved to say his prayers before the crucifix. He prayed whenever he could, even at night. As a priest, he was a talented and tireless preacher, both by words and by example. He performed Mass with great passion. At age 36, Father Tuoc was accepted into the Dominican Order. During the time of the persecution under Emperor Minh Mang (1820-1840), Father Tuoc would hide himself in many lay families from one village to another. On April 2, 1839 he was arrested while performing Mass in the morning. Some of the Catholic worshipers were trying to rescue him. As Father Tuoc was trying to flee, one of the soldiers used a hammer to swing at his head. Father Tuoc died a few moments later. He was beatified by Pope Leo XIII on May 27,1900, and was canonized as saint by Pope John Paul II on June 19,1988.

 

2.      Saint Dominic Kham Trong Pham (aka An Kham) was born into a strong faithful Catholic family of Quan Cong, Nam Dinh in 1780. At the age of 18, he married Ines Phuong, a well-behaved country girl. They had one son, who also became a Martyr, and 3 daughters. Dominic Kham was a smart young boy who never missed a day of shool . After graduation from school in the Capital city, he was assigned as a judge in the City of Nam Dinh. He retired at age 60 and returned to his village of Quan Cong to live with his family. He was a shining example of a man who lived his faith. He was also a wealthy, respected member of the community and a leader of the Dominican Third Order of Tertiary. He and his son, Cai Thin, and several compatriots were suffocated for protecting priests and foreign missionaries at Nam Dinh on January 13,1859. He was beatified by Pope Pius XII on April 29,1951 and canonized by Pope John Paul II on June 19,1988.

 

3.      Saint Luke Thin Trong Pham ( aka Cai Thin) was the only son of saint Dominic An Kham. He was born in 1820. At the time of his fathers arrest, Luke Thin was serving as a Canton Chief of Tra Lu, Nam Dinh, and had two wives. During this time, the Province Chief of Nam Dinh frequently sent soldiers to Quan Cong to hunt for and prosecute catechists, priests and foreign missionaries. His mother asked him to bring money to bribe officials in order to protect the clergy. However, he instead used the mony for his own dishonest benefit until it was too late . By then his father was arrested and thrown in prison. He was grief stricken and he wanted to redeem himself by joining his father. He then returned home to divorce his second wife. He bade farewell to his family and went to Nam Dinh to offer himself to the pagan officials as a Catholic who was willing to be killed for his faith. He met his father in prison and was suffocated with his father on January13,1859. He was beatified by Pope Pius XII on April 29,1951 and canonized by Pope John Paul II on June 19,1988.

 

4.      Saint Joseph Ta Trong Pham (aka Cai Ta), born in 1800, was a cousin of saint An Kham. He was a retired Canton Chief when he was arrested. He was suffocated with Dominic An Kham for protecting priests and for refusing to renounce his Catholic faith. He was beatified by Pope Pius XII on April 29,1951 and canonized by Pope John Paul on June 19,1988.

 

5.      Saint Ins Thanh Thi Le (aka Agns De) was born in 1781 at Bai Dien, Thanh Hoa, Central Vietnam. She married when she was 17 years old and had 2 sons and 4 daughters. She courageously protected priests and missionaries from being hunted by pagan soldiers. She was arrested when she hid a Vietnamese priest in her home. She was tortured for many days for refusing to trample the crucifix with her feet. She died in prison on July 12,1841 at the age of 60. She was beatified by Pope Pius X on May 02,1909, and canonized by Pope John Paul II on June 19,1988.

 

In conclusion, Vietnam is a small country in Southeast Asia that has a long history of being under foreign domination: one thousand years under Chinese domination and one hundred years under French rule. In 1954, a ceasefire treaty was signed in Geneva, Switzeland, between the Communist forces in the North and the democratic government in the South, and it divided the country into two: North and South. Two years after the treaty was signed, the communists from the North began to wage war against the South, and finally seized control of the whole nation on April 30, 1975.

 

As a result of the repression commited by Communist government against the entire population, more than two million people risked their lives to search for freedom by boat; however,many were lost at sea.

 

Today most of those who had escaped from the Communist rule are living in the United States, and Orange County is home to the largest number of Vietnamese population living outside of Vietnam.

 

Currently, although people are allowed to go to church everyday and every Sunday in Vietnam, the Communist government still suppresses religious freedom. It still does not allow the Church to exercise her total religious freedom. It tries to prevent the Church from being an influential force in society. Whatever the Church wishes to do, she has to seek permission from the Communist government, i.e., a bishop needs to travel to Rome to see the pope, people cannot hold religious rally, and so on.

 

The Catholic Church throught her history in Vietnam has always been under some forms of persecution from different rulers. However, even though there is still religious oppression under the Communist government, because of the blood of these Martyrs planted centuries ago, each year the Catholic population in Vietnam is growing larger and larger, and many young Vietnamese Catholics are offering their lives to serve God and his Church as priests or as religious, both at home and abroad.

 

SƠ LƯỢC VỂ LỊCH SỬ TỬ ĐẠO TẠI VIỆT NAM

 

Việt Nam c 6 tn gio chnh: Khổng gio, Lo gio, Phật gio , Kit gio, Cao Đi v Đạo thờ ng b.

 

Khoảng 80% người Việt theo đạo thờ ng b. Đạo ny pht sinh từ Khổng gio m ra, dậy rằng con người ta khi chết th chỉ c thể xc bị hủy diệt cn linh hồn vẫn ở lại với gia đnh v con chu. Do đ hng năm con chu vẫn phải thờ knh tổ tin.

 

Trước khi Khổng gio từ Trung Hoa được truyền vo Việt Nam, th đạo Phật đ được nhiều người theo từ thế kỷ thứ 2. Trong thời trung cổ, đạo Phật đ rất thịnh hnh, cc Vua Quan đều l Phật tử cả. Khi Khổng Gio xuất hiện th người dn theo cả hai đạo, nn họ lẫn lộn về cc hnh thức thờ cng. Đ l l do dn chng trong lng nh no cũng c bn thờ tổ tin (gọi chung l đạo thờ ng b) trong khi lng lại vẫn c một ngi Cha chung để thờ Phật. Cc vị sư si sống trong Cha cũng c bn thờ tổ tin.

 

Thin Cha gio được truyền vo Việt Nam tương đối trễ so với cc đạo khc. Cc vị truyền gio vo Việt Nam từ thế kỷ thứ 14, bắt đầu với I-n-khu (I-nha-xi) vo năm 1533. ng l một thầy dng người u Chu, ng gh (c thể bị lạc) vo Việt Nam trn đường đến Trung Hoa. Thực ra mi đến thế kỷ thứ 16, cc nh truyền gio từ Php, Ty Ban Nha v Bồ Đo Nha mới thực sự giảng đạo cho người Việt Nam.

 

V c sự lẫn lộn giữa Đạo thờ cng ng b với Phật gio, nn cc thừa sai Cng Gio mới cấm cc tn hữu Việt Nam khng được thờ cng tổ tin. Cc vua quan theo Khổng gio sợ rằng Cng Gio sẽ hủy họai truyền thống tổ tin nn ra lệnh cấm truyền đạo Kit Gio vo năm 1698. Những năm sau đ, nhất l trong những năm 1712, 1723 v 1750, số người Cng gio tử v đạo đ ln tới 100 ngn người. Việc cấm cch được đnh chỉ một thời gian nhờ sự can thiệp của Gio Hội đưa đến một thỏa ước được k kết giữa Php v Nguyễn nh l người đang muốn Php gip đnh lại qun Ty Sơn để ln ngi vua năm 1802 lấy hiệu l Gia Long. Tiếc thay, cc vua kế vị Gia Long sau ny như Minh Mạng v Tự Đức đều ra sức cấm đạo. Vua Minh Mạng đ ra lệnh cấm cc thừa sai ngọai quốc vo Việt Nam, cn cc tn hữu Cng gio Việt Nam th phải đạp ln Thnh Gi để chứng minh l bỏ đạo v trung thnh với Vua. Những ai khng chịu bỏ đạo th bị khắc chữ t đạo trn trn, ngai ra cn bị lưu đầy. Hiện nay, sau Cng Đồng Vatican II (1962-1965) , người Cng gio Việt Nam đ được php tn knh tổ tin v cc anh hng dn tộc với điều kiện phải hiểu rằng đy khng phải l một tn gio hay v m tn dị đoan, m đy chỉ l hnh thức knh nhớ v vinh danh ng b tổ tin.

 

Trong thế kỷ 18 v 19, c từ khoảng 130 ngn đến 300 ngn người Cng gio bị giết v đạo Cha. Trong 5 năm từ 1857 đến 1862. c khoảng 5 ngn tn hữu bị giết v đạo, khoảng 215 gio sĩ tu sĩ nam nữ cng khỏang 40 ngn tn hữu bị bắt v bị t tội hay bị lưu đầy. Tiếc rằng hầu hết cc ti liệu tử đạo đều bị thất lạc, chỉ cn một số trường hợp được ghi chp lại trong đ c 117 vị đ được Đức Gio Hong Gioan Phaol II phong ln bậc hiển thnh ngy 19 thng 6 năm 1988. t năm sau đ, Thnh Ph Yn cũng được Đức GH Gioan Phaol II phong hiển thnh. Trong số 117 vị thnh ni trn, c 96 l người Việt Nam, 11 vị l người Ty Ban Nha thuộc Dng Đaminh v 10 vị l người Php thuộc Hội Truyền Gio Ba-l. Trong số 117 vị thnh ấy, c 8 gim mục, 50 linh mục, 1 chủng sinh v 58 gio dn. Tổng cộng c 76 vị bị chm đầu, 21 vị bị thắt cổ, 9 vị bị tra tấn đến chết, 6 vị bị thiu sống v 5 vị bị n lăng tr (cắt thn thể ra từng mảnh). Lịch trnh phong chn phước của cc thnh trn như sau: 64 vị được phong chn phước năm 1900 do Đức GH L XIII; 8 vị năm 1906 do ĐGH Pi X; 20 vị năm 1909 cũng do ĐGH Pi X; v 25 vị năm 1951 do ĐGH Pi XII.

 

Sau khi gio xứ chng ta c nh thờ mới, chng ti trong cộng đồng Việt Nam ước ao c một nơi trong nh thờ để tn vinh cc Thnh Tử Đạo Việt Nam. Chng ti hiện c một số xương thnh, nhưng chỉ chọn ra 5 bộ để lưu knh trong hộp xương thnh được gắn trn tường gần Khung Knh Mầu Cc Thnh Tử Đạo Việt Nam, pha bn mặt cửa chnh vo Nh Nguyện Thnh Thể. V Thnh Anr Dũng Lạc đứng đầu danh sch ton thể cc Thnh Tử Đạo Việt Nam nn hnh ảnh của ngi được phc họa trn Khung Knh Mầu. Chng ti rất tiếc đ khng sưu tầm được bộ xương của Thnh Dũng Lạc, nhưng tiểu sử của Thnh Dũng Lạc v 5 vị thnh c xương lưu knh trong hộp xương thnh được tm lược như sau:

 

Thnh Anr Dũng Lạc sanh năm 1795 trong một gia đnh ngọai đạo. Cha mẹ ngho qu khng c tiền cho đi học nn để cho một Thầy Giảng nhận lm con nui. Cậu Dũng được bố nui gởi vo Chủng Viện Vĩnh Trị v được rửa tội tại đấy. Cậu Dũng l một trong những học sinh đứng đầu lớp khng phải v giỏi giang, nhưng v cố gắng v chăm chỉ. Cậu ao ước được lm linh mục để phục vụ Cha v gio hội, nhất l săn sc những người bệnh tật ngho kh. Tại trường, cậu được học tiếng la-tinh v tiếng Tầu. Sau khi học xong Chủng Viện, thầy Dũng đi dậy gio l 10 năm để thử thch, v sau đ thầy được chịu chức linh mục vo ngy 15 thng 3 năm 1823 lc mới 28 tuổi. Cha Dũng đi coi sc nhiều gio xứ trước khi bị bắt v đạo dưới triều Minh Mạng. V lệnh cấm đạo qu gắt gao nn Cha Dũng đổi tn l Lạc v vẫn ln lt đi cc xứ lm mục vụ, cho đến ngy 10 thng 11 năm 1839 khi cha vừa lm lễ buổi sng xong th bị qun lnh vy bắt. Trong nh t, cha Dũng Lạc bị tra tấn rất d man. Ngy 21 thng 12 năm 1839, cha Dũng Lạc bị trảm quyết (chm đầu) tại Cầu Giấy gần H Nội. Cha Dũng Lạc được Đức GH L XIII phong chn phước ngy 25 thng 5 năm 1900 v được Đức GH Gioan Phaol II phong hiển thnh ngy 19-6-1988.

 

1.      Thnh Đaminh Vũ Đnh Tước sanh năm 1775 tại Trung Lao, Nam Định. Hồi cn nhỏ, cậu Tước sing năng cầu nguyện bất kể ngy hay đm. Khi lm Linh Mục, cha Tước c ti giảng thuyết v lm việc hăng say; ngi cử hnh thnh lễ rất sốt sắng. Đến năm 36 tuổi, cha Tước xin gia nhập Dng Đa Minh. V lệnh cấm đạo gắt gao của vua Minh Mạng nn cha Tước phải trốn trnh tại cc nh của gio dn v thay đổi chỗ ở lun. Ngy 2 thng 4 năm 1839, cha Tước bị bắt khi đang cử hnh thnh lễ buổi sng. Một số gio dn cố gắng giải cứu ngi, v đang khi ngi chạy trốn th qun lnh dng ba bổ vo đầu khiến ngi chết tại chỗ. Cha Tước được Đức GH Pi XII phong chn phước ngy 29-4-1951 v được Đức GH Gioan Phaol II phong hiển thnh ngy 19-6-1988.

 

2.      Thnh Đaminh Phạm Trọng Khảm ( n Khảm ) sinh năm 1780 trong một gia đnh đạo đức trong lng Quần Cống thuộc tỉnh Nam Định. Đến năm 18 tuổi, ng kết hn với c Agns Phương . ng b sanh được 1 người con trai (cũng được phc tử v đạo) v 3 người con gi. ng thnh cng trn đường hoạn lộ. Sau khi đỗ đạt tại Kinh Đ, ng được cử lm quan n St Tỉnh Nam Định. ng nổi tiếng l thanh lim; ng về hưu ở tuổi 60. Tại lng Quần Cống, ng được nổi danh nhờ lng đạo đức v bc i đối với dn lng. ng gia nhập Dng Ba Đaminh. Khi qun lnh về bắt đạo tại lng Quần Cống th cụ n Khảm đ gần 80 tuổi v lc đ l thời kỳ bắt đạo rất gắt gao dưới thời Vua Tự Đức. Cụ ra sức khuyn nhủ dn lng giữ vững đức tin v bảo vệ cc gio sĩ. Cụ cng với người em họ l ng Cai Tả v mấy hương chức trong lng bị bắt v bị chm đầu ngy 13-1-1859. Cụ được Đức GH Pi XII phong chn phước ngy 29-4-1951, v được Đức GH Gioan Phaol II phong hiển thnh ngy 19-6-1988.

 

3.      Thnh Luca Phạm Trọng Thn (Cai Thn) sanh năm 1820, l con trai duy nhất của Thnh n Khảm. Khi cha l Thnh n Khảm bị bắt, ng Cai Thn đang lm Chnh Tổng (Cai Tổng) Tr Lũ, Nam Định. Trong khi lm quan, mặc dầu đ c vợ, ng Cai Thn cưới thm người tiểu thiếp v cuộc sống khng mấy nề nếp. V qun quan nhiều lần về Quần Cống lng bắt gio sĩ nn b n Khảm sai ng Cai Thn đem tiền ln tỉnh đt lt cc quan để xin cc quan nới tay cho dn lng Quần Cống. ng Cai Thn ln Nam Định th qun ngay việc đi đt lt cc quan, ng dng tiền ấy vo cc việc ăn chơi cho đến khi nghe tin cha ng v cc hương chức bị bắt giam th đ qu trễ khng chạy chọt được nữa. ng Cai Thn hối hận v cng, ng về nhận tội với mẹ, gia đnh v lng x; ng chia của cải cho b vợ thứ, ly dị với b ny rồi ln tỉnh xin th nhận mnh theo đạo Cng gio v xin được bị giam v đạo. ng bị t cng với cha ng v cng bị trảm quyết vo ngy 13-1-1859. ng được vo danh sch phong chn phước v hiển thnh với cha ng.

 

4.      Thnh Giuse Phạm Trọng Tả (Cai Tả) sanh năm 1800, l em thc b với Thnh n Khảm. Lc bị bắt cng với Thnh n Khảm, ng l cựu Chnh Tổng (hưu). ng cng với Thnh n Khảm v cc hương chức lun bảo vệ cc gio sĩ, người Việt cũng như thừa sai ngoại quốc. ng cng được phc tử đạo, cng trong danh sch phong chn phước v hiển thnh với thnh n Khảm.

 

5.      B Thnh In (An) L Thị Thnh (B Thnh Đ) sinh năm 1781 tại Thanh Ha, Miền Trung Việt Nam. B lập gia đnh năm 17 tuổi, sanh được 2 người con trai v 4 người con gi. B rất can đảm trong việc che chở cc gio sĩ trong lc cc vị đi trốn qun của triều đnh. Một lần b bị bắt quả tang đang cho một linh mục Việt Nam trốn trong nh nn bị bắt v bị tống ngục. B bị bắt phải qu kha (bỏ đạo ), nhưng b nhất định giữ vững đức tin d bị tra tấn rất d man. B chết trong t vo ngy 12-7-1841 lc 60 tuổi. B được Đức GH Pi X phong chn phước ngy 2-5-1909 v được Đức GH Gioan Phaol II phong hiển thnh ngy 19-6-1988.

 

Tm lại, Việt Nam l một nước nhỏ thuộc vng đng nam Chu, đ trải qua một ngn năm đ hộ giặc Tầu v một trăm năm đ hộ giặc Ty. Trong chiến tranh Việt-Php, một hiệp định đnh chiến được k tại Genve,Thụy Sĩ năm 1954 chia đi nước Việt Nam thnh 2 phần, lấy vĩ tuyến 17 lm ranh giới. Miền Bắc đặt dưới sự cai trị của chế độ Cộng sản; miền Nam thuộc chnh phủ Cộng Ha. Chỉ sau 2 năm từ ngy k hiệp ước, chnh quyền Cộng sản Miền Bắc đ xua qun quấy rối Miền Nam, v cuối cng đ chiếm trọn cả nước vo ngy 30 thng Tư năm 1975.

 

Từ đ, chế độ sắt mu Cộng Sản đ đ nặng trn ton ci con dn Việt Nam, khiến cho gần 2 triệu người phải liều chết ra đi tm tự do. Nhiều người đ lm mồi cho c ngoi biển Đng v cho th dữ trong rừng su.

 

Ngy nay đa số những người tị nạn Cộng sản đều được sống trn đất Mỹ, v Quận Orange l qu hương thứ hai của một tập thể người Việt di cư đng đảo nhất thế giới.

 

Hiện nay tại Việt Nam, mặc d dn chng được php đi nh thờ v dự cc thnh lễ Cha Nhật, Cộng Sản vẫn cn đn p tự do tn gio. Chng khng cho php Gio Hội thực thi quyền hạn tn gio của mnh; chng cản trở những họat động của Gio Hội v sợ Gio Hội được tiếng tốt trong x hội. Gio Hội muốn lm g cũng phải xin php chnh quyền (cơ chế xin-cho), v dụ như khi cc Gim Mục muốn sang Rma triều yết Đức Gio Hong, hoặc gio dn muốn tập họp trong cc ngy lễ lớn cũng phải xin php v.v.

 

Trải qua hng bao nhiu thế kỷ, Gio Hội lun lun bị chn p bởi cc chế độ thế quyền. Tuy nhin, hiện nay mặc d sống dưới chế độ h khắc của Cộng sản, nhờ mu cc anh hng tử đạo Việt Nam đ gieo vo lng đất mẹ từ những thế kỷ trước nn số gio dn mỗi năm mỗi tăng, v rất nhiều người trẻ vẫn nối tiếp nhau hăm hở dng mnh phục vụ Cha v Gio Hội, cả trong nước lẫn ở hải ngọai.